Η δράση της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας κατά το έτος 1944
Στις 12 Οκτωβρίου 1944 και ενώ οι Γερμανοί εγκαταλείπουν την Αθήνα, το αεροσκάφος του σμηναγού Επαμεινώνδα Κόττα στη διάρκεια αποστολής επιθετικής αναγνώρισης πάνω από τη Γιουγκοσλαβία πλήττεται από βαρύ αντιαεροπορικό και πέφτει φλεγόμενο στο έδαφος. Ο σμηναγός Κόττας είναι ο τελευταίος νεκρός της ΕΒΑ σε «ξένους ουρανούς».  
Το 1944 ήταν μια χρονιά που άρχισε δύσκολα για την Ελληνική Βασιλική Αεροπορία. Η απελευθέρωση της πατρίδας από την κατακτητή φαινόταν πλέον κοντά, ενώ η αντίσταση στο εσωτερικό φούντωνε παράλληλα όμως με τον ιδιότυπο εμφύλιο που είχε ξεσπάσει από τα τέλη του 1943. Τότε, τους πρώτους μήνες του 1944, η αεροπορία ήλθε αντιμέτωπη με τα προβλήματα που ταλάνισαν στρατό και ναυτικό τα προηγούμενα χρόνια. Τα πολιτικά πάθη είχαν ενταθεί και όταν αποφασίστηκε η μεταστάθμευση της 13ης ΜΕΒ στην Ιταλία ξέσπασε η κρίση…. 
….. Σμηνίτες, υπαξιωματικοί και λίγοι χειριστές αρνήθηκαν να πάνε στην Ιταλία και πρόβαλαν πολιτικά αιτήματα. Ο κίνδυνος να αμαυρωθεί ο μέχρι τότε αγώνας ήταν μεγάλος, η αποφασιστικότητα όμως του διοικητή της μοίρας και η απόφαση των Βρετανών να επισπευστεί η αναχώρηση για την Ιταλία, συντέλεσαν στο να ξεπεραστεί η κρίση και μάλιστα αναίμακτα. Έτσι από τον Μάιο του 1944 η 13η μοίρα αρχίζει τις αποστολές της από αεροδρόμια της Ιταλίας, ενώ οι μοίρες διώξεως παρέμεναν στην Αίγυπτο.  
Στις 21 Απριλίου δύο Spitfires Mk V με ελληνικά πληρώματα κατέρριψαν ένα μοναχικό J-88 της Luftwaffe πάνω από τη Μεσόγειο, εβδομήντα μίλια βόρεια από το αεροδρόμιο του Sidi Barrani.  
Στις 24 Μαΐου η 13η ΜΕΒ εκτέλεσε την πρώτη της αποστολή από τη νέα της βάση στο Biferno. Τους επόμενους τέσσερις μήνες θα ακολουθήσουν δεκάδες πολεμικές έξοδοι της μοίρας τόσο στην ίδια την Ιταλία, αλλά ιδίως στην Γιουγκοσλαβία και Αλβανία. Οι αποστολές αυτές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές γιατί επιδίωκαν την καταστροφή σιδηροδρομικών γραμμών, γεφυρών και πρωτεύοντος οδικού δικτύου, ώστε να εγκλωβίσουν τους υποχωρούντες Γερμανούς αποτρέποντας έτσι την ενίσχυση των μαχόμενων στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη ναζιστικών στρατευμάτων.  
Ανάμεσα σ’ αυτές τις αποστολές ξεχωρίζουν η καταστροφή στις 3 Ιουνίου λιμενικών εγκαταστάσεων κοντά στο Σπλιτ της Γιουγκοσλαβίας και η καταστροφή της γέφυρας του ποταμού Metauro στο Fano της Ιταλίας στις 26 Ιουνίου, την οποία δεν είχαν μπορέσει να καταστρέψουν οι Σύμμαχοι τις προηγούμενες ημέρες. 
Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1944 τα πληρώματα και το προσωπικό των 335 και 336 ΜΔ περιμένουν την διαταγή αναχώρησης για την Ιταλία. Μετά την παραλαβή επιπλέον αεροσκαφών Spitfire οι μοίρες μετασταθμεύουν διαδοχικά σε αεροδρόμια της Λιβύης, της Μάλτας και της Σικελίας, για να καταλήξουν στα αεροδρόμια Nuova και Biferno. Οι δύο αυτές μοίρες ενταγμένες στη δύναμη πλέον της Balkan Air Force, πραγματοποιούν, παρά την επιδείνωση των καιρικών συνθηκών, σειρά αποστολών εναντίον λιμενικών εγκαταστάσεων και συγκεντρώσεων εχθρικών στρατευμάτων στη Γιουγκοσλαβία.  
Στις 12 Οκτωβρίου 1944 και ενώ οι Γερμανοί εγκαταλείπουν την Αθήνα, το αεροσκάφος του σμηναγού Επαμεινώνδα Κόττα στη διάρκεια αποστολής επιθετικής αναγνώρισης πάνω από τη Γιουγκοσλαβία πλήττεται από βαρύ αντιαεροπορικό και πέφτει φλεγόμενο στο έδαφος. Ο σμηναγός Κόττας είναι ο τελευταίος νεκρός της ΕΒΑ σε «ξένους ουρανούς».  
Στα μέσα Νοεμβρίου οι τρεις ελληνικές μοίρες βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος, στο αεροδρόμιο Χασανίου-Ελληνικού. Τα σήματα της RAF αντικαθίσταται από τα γαλανόλευκα και ο πόλεμος θα συνεχιστεί για πέντε ακόμη μήνες εναντίον των αποκλεισμών γερμανικών φρουρών των νησιών του Αιγαίου…….  

Βαγγέλης Δρακόπουλος